Od 30 lat Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi program rehabilitacji leczniczej dla osób, które rokują powrót do zdrowia i do aktywności zawodowej. W ciągu ostatnich dziesięciu lat z takiej formy rehabilitacji skorzystało ponad 40 tysięcy osób. O przyznaniu turnusu rehabilitacyjnego decyduje lekarz orzecznik ZUS, a od kwietnia tego roku również fizjoterapeuci zatrudnieni w ZUS.
Prewencja rentowa ZUS obchodzi w tym roku 30-lecie działania. Od 1996 roku Zakład prowadzi program rehabilitacji leczniczej dla osób zagrożonych utratą zdolności do pracy. Dzięki rehabilitacji mogą one odzyskać sprawność, wrócić do pracy i aktywnego życia.
Rehabilitacja obejmuje schorzenia, które najczęściej powodują niezdolność do pracy. To między innymi choroby narządu ruchu - również po urazach i wypadkach, choroby układu krążenia, oddechowego, schorzenia psychosomatyczne, schorzenia onkologiczne po leczeniu nowotworu piersi, choroby narządu głosu oraz ośrodkowego układu nerwowego.
Poszczególne profile rehabilitacji były wprowadzane w różnych latach. Od początku, tj. od 1996 roku realizowano rehabilitację w zakresie narządu ruchu i układu krążenia. Najkrócej, bo od 2016 roku – narządu ruchu po wypadku. Pilotażowo – w latach 2019–2021, a od 2025 roku na stałe – działa program rehabilitacji dla osób z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego.
Na rehabilitację leczniczą kierowane są przede wszystkim osoby aktywne zawodowo, które z powodu stanu zdrowia są zagrożone utratą zdolności do pracy, ale istnieje realna szansa, że po rehabilitacji ją odzyskają. Z programu mogą korzystać też osoby, które pobierają zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego, a także osoby otrzymujące rentę okresową z tytułu niezdolności do pracy.
O rehabilitację mogą ubiegać się też emeryci, jeśli nadal pracują i są objęci ubezpieczeniami społecznymi, np. z tytułu umowy o pracę lub umowy zlecenia. Warunkiem jest, aby rehabilitacja dawała realną szansę na odzyskanie zdolności do pracy. Podobne zasady dotyczą osób pobierających emerytury pomostowe, mundurowe, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne czy świadczenia przedemerytalne. One również mogą skorzystać z programu, jeśli pracują i jest szansa, że rehabilitacja pozwoli im utrzymać lub odzyskać zdolność do pracy.
Aby dostać skierowanie na rehabilitację leczniczą ZUS, należy zgłosić się do lekarza prowadzącego. To on wypełnia wniosek o rehabilitację – formularz PR-4. Do wniosku warto dołączyć dokumentację medyczną. Następnie złożyć komplet w dowolnej placówce ZUS lub przesłać pocztą. Lekarz może również wysłać formularz przez portal eZUS lub aplikacje mZUS dla Lekarza. Wtedy nie trzeba dostarczać papierowego wniosku do ZUS-u, warto jednak przekazać dokumentację medyczną. Po złożeniu wniosku lekarz orzecznik ZUS wydaje orzeczenie o potrzebie rehabilitacji. Może to zrobić po badaniu lub na podstawie dokumentacji medycznej. Od kwietnia tego roku uprawnienia do wydawania tych orzeczeń mają też fizjoterapeuci zatrudnieni w ZUS.
Rehabilitacja ZUS jest bezpłatna. Obejmuje leczenie, zakwaterowanie, wyżywienie i zwrot kosztów przejazdu do ośrodka i z powrotem najtańszym środkiem komunikacji publicznej. Standardowy turnus trwa 24 dni i odbywa się w placówkach, które współpracują z ZUS na terenie całego kraju. Za zgodą ZUS lekarz w ośrodku rehabilitacyjnym może wydłużyć lub skrócić pobyt. Może on być stacjonarny, z pobytem w ośrodku, lub ambulatoryjny – bez noclegu.
