Pomniki zapomnianych bohaterów


Do dziś widocznym efektem działań wojennych z lat 1914 – 1915 jest na terenie Galicji Zachodniej ponad 400 cmentarzy wojennych. Spoczywają na nich żołnierze wielu narodowości, w tym spora liczba Polaków. W samym Tarnowie ciała poległych żołnierzy złożono na kilku cmentarzach.

 

Po kampanii galicyjskiej lat 1914 – 1915 pozostało na terenie Galicji Zachodniej tysiące prowizorycznych żołnierskich mogił i masowych grobów. Kiedy rozpoczęto ich porządkowanie, ekshumacje i ponowne pochówki okazało się, że w samym tylko regionie tarnowskim ekshumowano ponad 40 tysięcy ciał żołnierzy armii austro – węgierskiej, niemieckiej i rosyjskiej. Byli w tym gronie nie tylko Austriacy, Niemcy i Rosjanie, ale także Polacy, Żydzi, Serbowie, Włosi oraz ogromna liczba żołnierzy nieznanych i niezidentyfikowanych.

3 listopada 1915 roku w wiedeńskim Ministerstwie Wojny utworzony został Wy­dział Grobów Wojennych, równocześnie powołano jego terenowe struktury. Na czele Krakowskiego Wydziału Grobów Wojennych stali major Rudolf Broch i kapitan Hans Hauptmann.

Cały obszar Galicji podzielono na 11 okręgów. Okręg tarnowski nosił numer szósty i zbudowano na jego terenie, według danych z 1918 roku, 62 cmentarze. Na terenie całego dawnego województwa tarnowskiego zlokalizowanych było 199 cmentarzy wojennych z okresu I wojny. Na terenie samego miasta żołnierskie mogiły pojawiły się na kilku cmentarzach.

Największym z nich był dawny cmentarz garnizonowy przy wyjeździe z Tarnowa w kierunku Dąbrowy Tarnowskiej. W kwaterze wojennej pochowano na nim 1485 żołnierzy. Pochowano ich w 165 mogiłach pojedynczych i 28 zbiorowych. Większość (803 osoby) to żołnierze nieznani. Ostatni spoczywający tu żołnierze zmarli 25 maja 1915 roku. Z ewidencji wynika, że pochowano na tym cmentarzu 680 żołnierzy austro – węgierskich, 9 z armii niemieckiej oraz 796 żołnierzy carskich.

Kiedy „stary” cmentarz garnizonowy zapełnił się mogiłami, utworzono „nowy” w Tarnowie-Chyszowie. Tam spoczywa 1358 żołnierzy I wojny – najwięcej, 760, żołnierzy armii rosyjskiej. Ponadto 535 żołnierzy armii austriackiej, 47 żołnierzy armii niemieckiej oraz dziewięciu żołnierzy narodowości włoskiej, czterech Serbów i dwóch Polaków.

Na tym cmentarzu chowano nie tylko poległych w latach 1914 i 1915, ale także żołnierzy zmarłych w późniejszym okresie, aż do roku 1918, w szpitalu wojskowym.

Kolejne miejsce pochówku poległych w działaniach wojennych znajduje się na rogatkach miasta, po prawej stronie drogi w kierunku Krakowa. Na tym cmentarzu spoczywają, w 27 mogiłach zbiorowych i dwóch pojedynczych, wyłącznie żołnierze rosyjscy w liczbie 104. Większość z nich służyła w IX Korpusie Rosyjskim, którego dowództwo stacjonowało w budynku klasztoru i zakładu wychowawczego sióstr sercanek w Zbylitowskiej Górze. Od stycznia 1915 roku siedziba dowództwa była ostrzeliwana przez niemiecką artylerię najcięższego kalibru. Spoczywający na cmentarzu żołnierze to w przede wszystkim ofiary tego ostrzału.

Część ofiar wojny pochowano na istniejących już cmentarzach. Na tarnowskim kirkucie spoczywa 54 żołnierzy armii austro – węgierskiej i rosyjskiej narodowości żydowskiej. Ostatnich pochowano już po zakończeniu wojny – w grudniu 1918 roku.

Żołnierskie mogiły z okresu I wojny znajdują się także na Starym Cmentarzu u zbiegu ulic Narutowicza i Tuchowskiej. Pochowano tu 25 żołnierzy armii – węgierskiej, w większości Polaków.

Ostatnia kwatera wojenna w Tarnowie znajduje się na cmentarzu w Krzyżu. Pierwotnie była to kwatera 35 żołnierzy żołnierzy rosyjskich. Jako pierwszy został pochowany Jeremij Kowtun, inne nazwiska nie są znane. Dziś miejsce to rozpoznać można jedynie po betonowym, dwuramiennym krzyżu. 31 sierpnia 1931 roku pochowano tutaj także generała Mykołę Junakiwa, Szefa Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy, Ministra Spraw Wojskowych Ukraińskiej Republiki Ludowej - rządu URL na wychodźstwie, którego siedziba mieściła się w Tarnowie.

Przypominając miejsca pochówku żołnierzy wielkiej wojny warto także przypomnieć, że przez kilka dziesięcioleci były to, nie tylko w Tarnowie, miejsca zapomniane, zaniedbane i bardzo często zniszczone. Tymczasem galicyjskie cmentarze wojenne to swoisty fenomen. W ciągu trzech lat, w warunkach gospodarki wojennej i wynikających z tego ograniczeń, zaprojektowano i stworzono setki cmentarzy, na których pochowano dziesiątki tysięcy poległych. Było to pierwsze w historii wojen w Europie, realizowane w takiej skali i na tak profesjonalnym poziomie, przedsięwzięcie państwa, które wzięło na siebie ciężar pogrzebania i upamiętnienia żołnierzy. Nie tylko własnych, także armii sojuszniczej, a nawet przeciwnej. Ale też była to pierwsza prowadzona na taką skalę wojna.

Na szczęście w ostatnim okresie stosunek do wojennych mogił zmienił się diametralnie. Stały się obiektem zainteresowania. Dostrzegamy w nich cenne, choć przecież tragiczne, zabytki i pamiątki tragicznego czasu.

03.01.2016
Komentarze:
Cesbed: 26.03.2017
Amoxicillin 400mg Chewable Accutane Pills For Acne Where Can U Buy Black Rock Like Viagra Amoxicillin Bmp 202 Order Cialis Tablets Como Utilizar Priligy Order Propecia Online Male Pattern Baldness Clomid Tablet Priligy Dysfonction Erectile Effets Cialis Levitra Cheap Lasix Order Effectiveness Buy Flagyl Usa Brand Zoloft Online Real Secure Ordering Fluoxetine Website Visa Accepted Pharmacy Sildenafil Generica Mail Order Xenical Buy Levitra In Us Without Prescription Vermox No Prescription Viagra Alternative Inprivate Viagera Cialis Best Reviews Buying Brand Viagra Cheap Antabuse On Line Efectos Viagra Mujer Buy Cheap Online Prescription Viagra Cheapest Clomiphene How Amoxicillin Works Edmundo Propecia Accutane Drug Fedex Shipping Zentel Direct Amex Ritalin Canada Deltasone 40mg Price Europa Kamagra Prescrizione Canadian Superdrug Store Viagra Atomoxetine Online Proscar Propecia Finasteride 5mg Propecia Zona Temporale Price Generic Zithromax Bentyl Cod Only Low Price Cod Only Acticin Scabies Where To Purchase Medication cialis Cheapest Viagra Available Achat Cialis Discount Deltasone Online Cheap Viagra Ohne Rezept Im Ausland Kaufen Cialis 8 20 cialis Cialis Uso Prolungato Viagra Fiable Compra Vibramycin Online Priligy Peut Р“р‰tre Pris Avec Cialis Zithromax To Treat Eczema Cialis Online No Propecia Dosage Hair Loss Finasteride Como Conseguir Cytotec En Usa Order Deltasone Online Cialis Flussig Kaufen Acheter Levitra Ligne Izotek Farmacia Online Cialis Generico Finasteride 3 Meses Propecia Buy Cialis Cheap Cialis Farmacias Online Cialis Effet Duree Purchase Vibramycin Usa Viagra Pills Buy Preisvergleich Cialis Bestellen Nolvadex Doses Generisches Viagra Gut Get 800 Mg Gabapentin Online viagra Stendra 50mg Ed Can I Purchase Achat Cialis Paypal Buy Oratane Viaga From India Need Dutasteride Tridesun cialis Zithromax For Babies Progesterone Progesterona Menopause Next Day Delivery C.O.D. Prilligy Where To Buy Secure Ordering Clobetasol No Physician Approval Direct Progesterone How To Buy Accutane Durer Plus Longtemps Pour Les Hommes What Is The Stronges Viagra Pill How To Order Strattera Azithromycin Vs Amoxicillin Amoxicillin Joint Replacement Buy Dapoxetine Priligy Cialis Kaufen Internet Vente Viagra Bruxelles Xenical Online Prices Female Viagra Uk Online Cialis Medicina Cheap Cialis 20mg Keflex 500 Mg For Sinus Infection Buy Nolvadex For Lab Rats Buy Kamagra Gel Levitra Online Erfahrungen Viagra Sale Viagra Online Stores Cialis Generico Acquisto On Line Levitra Si Trova In Farmacia Lasix Tablets Wirkungszeit Levitra Cytotec Sans Ordonance Acheter Lasix Buy Amlodipine Without Prescription Levitra Im Vergleich Mit Viagra Priligy 60mg Buy Cialis Experiencias Buy Kamagra Online Usa Order Generic Strattera Lasix Side Effects Resistant To Amoxicillin Buy Furosemide Cialis Modo De Uso Viagra Indicaciones Efectos Cheap Viagra Cephalexin Lifelearn Amoxicillin And Parrot Order Levitra Online Cialis Se Puede Tomar Todos Los Dias Mwtformin For Wwight Loss In Canada Amoxicillin Generic Synthroid Online No Rx Nuovo Levitra Orodispersibile buy cialis Cialis Generika Ajanta Viagra Kaufen Netz Online Zithromax Propecia Cure Treat Itch Itching Citalopram 20 Mg Pharmacy Buy Cheap Clomid Dosis Cialis Foto Levitra 10 Mg Order Cheap Viagra Cialis Generique 20mg Cialis En Madrid Levitra Tab Order Worldwide Acticin Tablets Legally
Twój komentarz:
kod bezpieczeństwa
Ankieta
Czy popierasz projekt dwukadencyjności władzy wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w samorządach lokalnych
| | | |