3 stycznia 1906 roku, w Tarnowie urodził się Roman Brandstaetter. Z okazji 120. rocznicy urodzin pisarza, poety, dramaturga, publicysty i tłumacza, rok 2026 został w Tarnowie ogłoszony rokiem Romana Brandstaettera.
W Tarnowie jednym z patronów 2026 roku będzie Roman Brandstaetter, pisarz, poeta, dramaturg, publicysta i tłumacz.
Roman Brandstaetter urodził się 3 stycznia 1906 roku w Tarnowie w żydowskiej rodzinie inteligenckiej. Jego dziadek, Mordechaj Dawid Brandstaetter, prowadził w Tarnowie tłocznię oleju, był również pisarzem, autorem opowiadań i nowel w języku hebrajskim.
Roman Brandstaetter uczęszczał w Tarnowie do Gimnazjum Męskiego im. Kazimierza Brodzińskiego, ale egzamin dojrzałości zdał w 1924 roku w Krakowie. Tam też rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Studiował filozofię i filologię polską, w 1926 zadebiutował na łamach Kuriera Literacko - Naukowego wierszem "Elegia o śmierci Sergiusza Jesienina". W 1928 roku wydał pierwszy tom poezji zatytułowany "Jarzma".
W latach 1929 -1931 przebywał na rządowym stypendium w Paryżu, prowadził badania nad działalnością polityczno - społeczną Adama Mickiewicza. Praca ta zaowocowała doktoratem z filozofii i tytułem, który otrzymał w 1932 roku. Po powrocie do kraju zamieszkał w Warszawie, pracował jako nauczyciel języka polskiego, kontynuował pracę literacką i publicystyczną. W 1935 roku odwiedził Turcję, Grecję i Palestynę.
Krótko po wybuchu II wojny światowej przeniósł się do Wilna, gdzie w 1940 roku poślubił Tamarę Karren. Po kilkumiesięcznym pobycie w Wilnie, Brandstaetterowie udali się do Jerozolimy. W tym czasie powstał pierwszy z dramatów Brandstaettera: "Kupiec warszawski". W Jerozolimie autor początkowo współpracował z hebrajskimi wydawnictwami, prasą i teatrem. Następnie otrzymał posadę w nasłuchu radiowym Polskiej Agencji Telegraficznej, gdzie pracował do czasu wyjazdu z Palestyny. Wtedy też powstał "Powrót syna marnotrawnego", jeden z jego najwybitniejszych dramatów.
W czasie pobytu w Jerozolimie przeszedł na wiarę katolicką i rozszedł się z żoną. W 1946 roku wyjechał do Egiptu, a stamtąd do Rzymu, gdzie przyjął chrzest i poślubił Reginę z Brochowiczów Wiktorównę. We Włoszech napisał "Kroniki Asyżu" (1947), misterium "Teatr Świętego Franciszka" (1947) oraz dramaty: "Oedipus", "Noce narodowe" i Przemysław II. W latach 1947-1948 pełnił funkcję attaché kulturalnego przy ambasadzie RP w Rzymie.
Po powrocie do Polski w 1948 roku zamieszkał w Poznaniu, został kierownikiem literackim Teatru Polskiego, następnie Teatru Wielkiego. W 1950 roku przeniósł się do Zakopanego, gdzie spędził 10 lat jako przewodniczący Rady Kultury przy Miejskiej Radzie Narodowej. W 1957 roku otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Zakopanego. W 1960 roku Roman Brandstaetter powrócił do Poznania. Tam powstały kolejne dramaty i tomy wierszy, rozpoczął też prace nad przekładami Biblii z języka hebrajskiego. Oprócz niektórych ksiąg Starego Testamentu przełożył również cztery Ewangelie, Dzieje Apostolskie, a także Apokalipsę oraz Listy św. Jana.
Za najwybitniejsze dzieło prozatorskie Romana Brandstaettera uznawana jest, napisana na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, czterotomowa powieść historyczna "Jezus z Nazarethu".
Roman Brandstaetter był laureatem wielu nagród literackich: Nagrody Polskiego PEN Clubu za przekłady hebrajskie (1973), Nagrody Literackiej Miasta Poznania (1974), Nagroda Ministra Kultury i Sztuki (1978), Nagrody im. Błogosławionego Brata Alberta (1985), Nagrody im. Herdera (1987).
W 1980 roku został wybrany na przewodniczącego Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Poznańskiego Czerwca 1956 Roku.
Po wojnie dwukrotnie odwiedził Tarnów. Po raz pierwszy po kilkudziesięcioletniej przerwie w roku 1957, gdy w tarnowskim teatrze prezentowano jego sztukę "Milczenie".
Zmarł w Poznaniu 27 września 1987 roku. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym na Miłostowie w Poznaniu.
23 lutego 1995 roku, Rada Miejska w Tarnowie nadała imię Romana Brandstaettera jednej z ulic w dzielnicy Piaskówka.
Imię Romana Brandstaettera nosi również Gimnazjum nr 11 w Tarnowie. 26 lutego 2002 roku dyrekcja gimnazjum zwróciła się do Zarządu Miasta Tarnowa z prośbą o nadanie placówce imienia Brandstaettera i 8 czerwca tego samego roku uroczyście imię nadano. 3 stycznia 2006 roku, w setną rocznicę urodzin pisarza, w gimnazjum, któremu patronuje odsłonięto tablicę pamiątkową.
Roman Brandstaetter o Tarnowie: Ongi za dawnych czasów rosły tu nawet palmy, wprawdzie tylko w olbrzymich wazonach w hallu hotelu "Bristol" , ale mimo to były one ważnym akcentem w śródziemnomorskim wizerunku miasta. A niebo? Neapolitańskie! Może jest w tym określeniu nieco przesady, ale ponieważ jest to niebo mojego dzieciństwa, przesada, jest nie tylko w pełni uzasadniona, ale posiada wszelkie cechy umiarkowanego prawdopodobieństwa...
